Vertelt het verhaal van Overijssel

Cultuurlandschap

Het Overijsselse landschap is in de loop van eeuwen gevormd door de wisselwerking tussen mens en natuur. Oude erven, houtwallen, essen, dijken, beken, lanen, ontginningsstructuren en historische verkaveling vertellen samen het verhaal van een gebied.

Dit landschap bepaalt niet alleen de identiteit van een plek, maar vormt ook een belangrijke basis voor de kwaliteit van de leefomgeving. Juist daarom speelt cultuurlandschap een steeds grotere rol bij actuele ruimtelijke ontwikkelingen. 

Gemeenten staan voor opgaven zoals woningbouw, klimaatadaptatie, de energietransitie, de toekomst van het landelijk gebied en biodiversiteit. Door cultuurhistorische waarden vroegtijdig mee te nemen in deze ontwikkelingen ontstaan plannen die beter aansluiten bij de identiteit van een gebied en bijdragen aan een aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving.

Een cultuurlandschap is een landschap dat door de eeuwen heen is ontstaan door het samenspel tussen mens en natuur. Het bestaat uit veel meer dan zichtbare monumenten. Ook landschappelijke structuren, historische wegen, waterlopen, erven, beplanting, verkaveling en hoogteverschillen vertellen iets over de ontstaansgeschiedenis van een gebied. 

Deze cultuurhistorische structuren vormen vaak nog steeds de drager van het huidige landschap. Door ze te herkennen en mee te nemen in nieuwe ontwikkelingen blijft de identiteit van een gebied behouden én ontstaat ruimtelijke kwaliteit. 

Door cultuurhistorie vanaf het begin onderdeel te maken van planvorming kunnen keuzes beter worden onderbouwd en sluiten ontwikkelingen beter aan bij de kenmerken van een gebied. 

De Omgevingswet vraagt bovendien om een integrale afweging van belangen. Cultuurlandschap helpt om verbinding te leggen tussen erfgoed, natuur, water, landbouw, recreatie en ruimtelijke kwaliteit. 

Cultuurlandschap in de praktijk 

Cultuurlandschap raakt aan veel actuele ontwikkelingen. 

  • Woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling: Nieuwe woningen en uitbreidingen vragen om zorgvuldige inpassing in bestaande landschappen. Historische structuren kunnen daarbij richting geven aan nieuwe ontwikkelingen. 

  • Landbouw en het landelijk gebied: Het agrarisch landschap verandert. Schaalvergroting, functieverandering en vrijkomende erven vragen om nieuwe keuzes waarbij cultuurhistorische waarden behouden kunnen blijven. 

  • Klimaatadaptatie en water: Beken, dijken, historische waterlopen en oude landschappelijke structuren bieden aanknopingspunten voor waterberging, droogtebestrijding en klimaatadaptatie. 

  • Biodiversiteit: Historische landschapselementen zoals houtwallen, singels en poelen leveren niet alleen cultuurhistorische waarde op, maar dragen ook bij aan biodiversiteit en een robuust landschap. 

  • Energietransitie: Ook bij de opwekking van duurzame energie speelt landschappelijke kwaliteit een belangrijke rol. Kennis van de ontstaansgeschiedenis van een gebied helpt om zorgvuldig afgewogen keuzes te maken. 

Aan de slag met actuele opgaven

Werk je aan een actuele opgave in het buitengebied, zoals woningbouw, klimaatadaptatie of de landbouwtransitie? En wil je ontdekken hoe het cultuurlandschap kan bijdragen aan een toekomstbestendige oplossing?

In een Erfgoedwerkplaats ga je samen met collega's en experts aan de slag met een concreet vraagstuk uit de praktijk. Zo ontdek je hoe cultuurhistorie kan helpen om ruimtelijke opgaven integraal en gebiedsgericht aan te pakken.

Lees meer over de Erfgoedwerkplaats